Historisch leven langs de Vliet

Leidschendam - Ofschoon de wegenbelasting in 1926 werd ingevoerd, in de plaats van de tol die op vele wegen werd geheven, duurde het nog tot 1944 eerdat de Kostverlorenweg tolvrij werd. De reden was simpel: de kosten wogen niet meer op tegen de baten.

Door F.J.A.M. van der Helm

Eeuwenlang was de Kostverlorenweg samen met het Wilsveen de ruim drie kilometer lange weg om van Stompwijk naar Zoetermeer te komen. De weg bestond al ver voor 1595 toen hij werd genoemd wegens herstelwerkzaamheden die eraan verricht moesten worden. Van oudsher was de Abdij van Rijnsburg de eigenaar van de weg die geld in het laatje bracht, want iedere doortocht moest betaald worden. Later werd de weg beheerd door de bestuurders van de Driemanspolder toen zij in 1668 voor drooglegging van het betreffende gebied zorgde

Toen de (vracht)wagen als transportmiddel zijn plaats veroverde in de 20e eeuw, werd het drukker op de wegen. Iedere keer halt houden bij een tol om passagegeld te betalen, zorgde voor veel oponthoud en ergernis. Niet alleen voor wagens moest worden betaald maar ook voor schapen, paarden en alles wat maar gebruik maakte van de weg. In 1926 werd de wegenbelasting ingevoerd, zodat de tolwegen in het land konden worden opgeheven. Particuliere tolwegen dienden uit het Wegenfonds te worden uitgekocht.

De Kostverlorenweg en het verlengde Wilsveen waren eigendom van het bestuur van de Driemanspolder. Met hen moest onderhandeld worden over een schappelijke prijs tot afkoop van de weg. Gevraagd werd naar de kosten en opbrengsten van afgelopen jaren. Daaruit bleek dat de exploitatie van de weg geen vetpot was. In 1918 was er een verlies van 300 gulden en in 1922 een winst van 500. Om de exploitatie rond te krijgen besteedde de eigenaar gewoon minder geld aan onderhoud. Maar dat zorgde voor steeds meer problemen.

De weg was smal en feitelijk te smal om twee wagens met enige snelheid veilig te laten passeren. Ook de komst van de autobus maakte het gebruik van de weg gevaarlijker. Elkaar passerende wagens moesten echt op bepaalde plaatsen stil staan om zonder brokken langs elkaar te rijden. Dat ging flink mis in 1929 toen tot twee keer toe een wagen in de sloot terecht kwam, gelukkig zonder dat er iemand verdronk.

Stompwijk wilde in ieder geval dat de weg goed toegankelijk werd gemaakt voor het toenemende wegverkeer. Offertes werden gemaakt die de 80.000 gulden overschreden. Omliggende dorpen zouden moeten meebetalen omdat ook zij voordeel van de weg hadden, doch de onderhandelingen liepen telkens vast. Zelfs bemiddeling van de provincie mocht niet baten. Ondertussen was een start gemaakt met de aanleg van de A12. Na de opening van het traject Zoetermeer - Voorburg in 1936 nam de drukte op de tolweg aanzienlijk af. Uiteindelijk was de weg niet meer rendabel. Het zou tot 1944 duren totdat de tol werd opgeheven. De laatste 40 jaar was hij verpacht aan Nol van Esveld.

J   Klik hier om terug te gaan.